Poszukiwana: Sztuczna inteligencja – żywa lub martwa?

Obecnie możemy zaobserwować prawdziwy boom na sztuczną inteligencję. Wyrażenie to przez lata zdążyło zakorzenić się w popkulturze, co poskutkowało jego nierzeczywistym wyobrażeniem. Czy faktycznie żyjemy w czasach, gdzie sztuczna inteligencja opanowuje świat? Gdzie w takim razie mamy jej szukać?

Sztuczną inteligencję kojarzymy przede wszystkim z popkultury, która wyniosła ten twór do statusu przewyższającego jej naturalny ludzki odpowiednik. Pamiętamy Skynet z serii filmów Terminator, maszyny z Matrixa czy androidy z kultowego obrazu „Łowca Androidów” Riddleya Scotta. Rzeczywistość wykreowana przez filmowców czy autor powieści science – fiction jak to zwykle bywa nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Czytając książki Stanisława Lema czy innych autorów możemy puścić wodze fantazji licząc na to, że inteligentne maszyny czekają na nas tuż za rogiem. Prawda na temat SI jest zupełnie inna.

Sztuczna inteligencja w rzeczywistości

Obecne zainteresowanie tematem sztucznej inteligencji można określić jako trzecią falę tego zjawiska. W latach 60. ubiegłego wieku naukowcy zaczęli szerzej interesować się tym tematem po raz pierwszy. Już na początku tamtej dekady wielu z nich przewidywało, że sztuczna inteligencja potrzebuje zaledwie 10 lat, żeby dorównać poziomowi inteligencji człowieka. Ówczesne tego typu układy oparte były o koncepcję symbolic AI (symbolicznej sztucznej inteligencji). Dzisiaj można by je porównać do absurdalnie powolnych komputerów. Co ciekawe – ci sami naukowcy odrzucali koncepcję budowy sztucznej inteligencji opartej o sieć neuronową.

W latach 80. miała miejsce druga fala zainteresowania tematem sztucznej inteligencji, która oparta była już o koncepcję sieci neuronowej. Stworzono nowe algorytmy, które ponownie miały dorównać inteligencji człowieka w ciągu 10 lat. Jak dobrze wiemy ponownie tak się nie stało.

Trzecia fala zainteresowania tematem rozpoczęła się w okolicach roku 2000. Wtedy naukowcy opracowali algorytmy oparte o formułę 3SAT (problem spełnialności). Wraz z nią powstał SLAM, czyli symultaniczna lokalizacja i mapowanie. Jest to zaawansowana technika, której używa się w robotach, aby te były w stanie się nawigować w czasie poruszania się.

Człowiek w cieniu

Rodney Brooks – współzałożyciel firmy iRobot, która w 2002 roku wprowadziła na rynek pierwszy na świecie autonomiczny odkurzacz twierdzi, że sztuczna inteligencja, którą obecnie rozwijamy jest albo uzależniona od człowieka, który ją nadzoruje albo popełnia błędy w obliczeniach, co prowadzi do błędnych rozwiązań. Brooks jako przykład podaje robota iRoomba. Dla zespołu konstruktorów ograniczona nadzorem człowieka SI nie była problemem. Problem stanowiło „nauczenie” jej odkurzania każdego skrawka podłogi.

CZYTAJ WIĘCEJ: Polska ogłosiła konkurs wspierający rozwój sztucznej inteligencji – Robotyka

W tym samym roku armia amerykańska zaczęła wykorzystywać w trakcie działań wojennych w Afganistanie i Iraku dronów. Tysiące tego typu maszyn pomagały żołnierzom lokalizować i rozbrajać ładunki wybuchowe. Porażka na tym polu oznaczała śmierć ludzi więc nie mogło być mowy o całkowicie autonomicznych dronach – zawsze był obecny człowiek, który wydawał sztucznej inteligencji polecenia.

Sztuczna inteligencja dziś

Obecnie algorytmy sztucznej inteligencji stosowane są przez wyszukiwarkę znanego jako wujek Google. One decydują na podstawie przeglądanych przez nas danych jakie reklamy zobaczymy. Wyszukiwarka także „uczy się” wpisywanych przez nas haseł i sama proponuje nam kolejne. Szutczna inteligencja jest obecna nawet na portalach randkowych i to ona decyduje o tym czyj profil zobaczymy. Na szczęście to człowiek decyduje o tym czy się z daną osobą spotkać czy nie – przynajmniej póki co.

Inteligentne samochody?

Może poszukamy zatem prawdziwej sztucznej inteligencji w samochodach autonomicznych? Często możemy przeczytać informację o samochodach, które są w stanie same się jeździć więc na pewno muszą mieć na pokładzie sztuczną inteligencję, prawda? No nie do końca, ponieważ mimo licznych projektów, które są bardziej i mniej zaawansowane jesteśmy obecnie na poziomie 2 autonomiczności. Oznacza to, że samochodów co prawda może sam jechać, ale kierowca i tak musi mieć ręce na kierownicy i zwracać uwagę na to co się dzieje na drodze. Życie pokazało, że całkowite zaufanie współczesnym samochodom wyposażonym w autopiloty może przynieść fatalne skutki.

Brak obecności człowieka nadzorującego prace sztucznej inteligencji nie jest jedynym problemem, na który trafiamy. Zdarzały się przypadki, w których całkowicie niewinne osoby były aresztowane na podstawie błędnej oceny systemu rozpoznawania twarzy. Zdarzały  się także inne równie nieprzyjemne przypadki fatalnych błędów takich jak oznaczenie ludzi czarnoskórych przez algorytm Facebooka jako szympansów.

Na koniec możemy sobie zadać pytanie czy faktycznie chcemy stworzyć całkowicie niezależną i nieomylną sztuczną inteligencję? Pozbawiona ludzkich cech sieć neuronowa może wyciągać zupełnie inne wnioski niż ludzie. W jednym ze swoich opowiadań Stanisław Lem przedstawił planetę, której mieszkańcy stworzyli superinteligentny komputer, któremu następnie oddali całą władzę nad swoją cywilizacją. Jego zadaniem było tak ją sprawować, żeby na planecie panował pokój. Ostatecznie maszyna podjęła decyzję o unicestwieniu jej mieszkańców, ponieważ było w jej mniemaniu najszybsze i najbardziej skuteczne rozwiązanie. Jest to przykład ekstremalny, ale pokazujący jak zimna i  wyrachowana może być SI, która będzie zawierała błędne paradygmaty.

Źródła: NY Times, Spectrum IEEEE, towardsdatascience

Autor: Mateusz Tomanek