Czy roboty mogą być godne zaufania?

Czy ludzie mogą ufać robotom? To pytanie, szczególnie w obliczu gwałtownego upowszechniania się robotów, coraz częściej zadają sobie naukowcy. Aby chociaż częściowo rozwiać narastające wątpliwości, przeprowadzono w Paryżu pewne badanie.

Instytut Inteligentnych Systemów i Robotów w Paryżu gościł grupę badawczą, złożoną z 56 dorosłych osób, oraz iCub – humanoidalnego robota badawczego. Cel badania – zrozumieć do jakiego stopnia ludzie są w stanie zaufać maszynom.

“To znacząca kwestia, ponieważ coraz więcej robotów pojawia się w naszych miejscach pracy i życiu codziennym”, mówi szefowa projektu, dr Serena Ivaldi. “Jeśli współpraca między ludźmi a robotami ma być owocna, konieczne będzie obdarzenie robotów zaufaniem.”

“Chcemy przekonać się czy ludzie mogą mieć zaufanie do robota i być pewnymi jego postępowania” mówi Ivaldi. “W szczególności interesują nas ich oczekiwania względem robota. Jednak z punktu widzenia przeciętnego człowieka, a nie członka zespołu badawczego. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie, czego należy dokonać, aby uczynić roboty bardziej przyjaznymi człowiekowi.”

Pierwszym elementem badania było zadanie serii pytań grupie badanej. Począwszy od nieskomplikowanych, typu “który z dwóch dźwięków ma wyższą częstotliwość?” lub “który z tych przedmiotów jest cięższy?” po pytania abstrakcyjne, takie jak “który z tych przedmiotów jest bardziej odpowiedni do zabrania na plażę?”.

Po zadaniu pytania przyszła kolej na odpowiedź robota. Nie była ona jego samodzielnym tworem, ponieważ był on zakulisowo sterowany przez jednego z naukowców. Każdorazowo odpowiedź robota była przeciwna do tego, co powiedział człowiek. Po jej udzieleniu zadawano osobie badanej pytanie, czy jest skora zmienić swój wybór. W większości przypadków ludzie obstawali przy swoim wyborze. Ku zaskoczeniu naukowców, niektórzy z nich chcieli podjąć z robotem dyskusję, próbując go przekonać do swojego zdania.

Niektórzy z badanych zmienili swoje odpowiedzi po usłyszeniu wyboru robota. Trzynastu z nich przystało na opinię robota w kwestiach dotyczących pomiarów. Jednak tylko trzech badanych przyznało robotowi rację w kwestiach społecznych, co wskazuje na to, że robotom jeszcze daleko do bycia postrzeganymi jako autorytet przez ludzi.

Zachowania ludzkie w obecności robotów znacznie różnią się od tych, które wykazują przy kontakcie z komputerem czy innymi maszynami.

“Wiąże się to ze świadomością, że roboty wyposażone są do pewnego stopnia w zdolność inteligentnego myślenia”, mówi Aaron Steinfel z Carnegie Mellon University w Pittsburgu.

Sposobem na zjednanie sobie ludzi przez roboty byłoby zaprojektowanie ich w taki sposób, aby ich wygląd sugerował ich przeznaczenie, dzięki czemu ludzie mieliby lepszy pogląd na to, w jakich sytuacjach można zawierzyć w osąd robota. W sytuacjach złożonych lub stresujących takie informacje mogłyby okazać się bezcenne, szczególnie jeżeli robot lepiej się spisuje na danym stanowisku niż człowiek.

Steinfeld poczynił tą obserwację na podstawie analizy ludzkiego zachowania w obecności robota do działań kryzysowych. W tym szczególnym przypadku, gdy robot sprawnie sobie radził ze swoimi obowiązkami, ludzie byli w stanie zaufać mu i pozwolić na autonomiczne funkcjonowanie, zamiast przejmować nad nim kontrolę.